صدور رأی داوری، به‌تنهایی به معنای پایان فرایند حل‌وفصل اختلاف نیست. یکی از مراحل مهم پس از صدور رأی، درخواست صدور اجراییه و پیگیری اجرای مفاد آن از طریق مرجع قضایی صالح است.
در این مرحله، دادگاه صرفاً با مشاهده متن رأی داوری و درخواست اجرای آن مواجه نیست؛ بلکه باید امکان بررسی رعایت تشریفات قانونی داوری، حدود اختیار و صلاحیت داور، رعایت حقوق دفاعی طرفین و انطباق رأی با الزامات قانونی را نیز داشته باشد.
به همین دلیل، به نظر می‌رسد تشکیل یک پرونده مستند و منظم از ابتدای فرایند داوری، نقش مهمی در تسهیل رسیدگی به درخواست اجرای رأی و جلوگیری از بروز ایرادات احتمالی دارد.
در تنظیم و تقدیم درخواست اجرای رأی داوری، ضمیمه کردن مدارک زیر اهمیت ویژه‌ای دارد:
۱. قرارداد حاوی شرط داوری
ارائه قرارداد اصلی یا سند مستقلی که توافق داوری در آن درج شده است، برای احراز اصل توافق طرفین بر ارجاع اختلاف به داوری ضروری است. از طریق این سند، دادگاه می‌تواند وجود موافقت‌نامه داوری، حدود موضوعات ارجاع‌شده به داوری و نحوه تعیین داور را بررسی کند.
۲. مدارک مربوط به صلاحیت داور
مدارک مربوط به نحوه انتخاب یا تعیین داور و مستندات احراز صلاحیت قانونی وی باید در پرونده موجود باشد. بررسی شرایط داور، از جمله فقدان موانع و جهات ممنوعیت قانونی، از آن جهت اهمیت دارد که صدور رأی توسط داور فاقد صلاحیت قانونی می‌تواند از موجبات بطلان رأی باشد.
۳. مستندات مربوط به نحوه ابلاغ اوراق داوری
باید مشخص باشد ابلاغ مکاتبات، اخطاریه‌ها و سایر اوراق داوری بر اساس چه توافق یا سازوکار قانونی انجام شده است. در این خصوص، نشانی اعلامی طرفین، توافق درباره شیوه ابلاغ و مستندات ارسال و وصول مکاتبات اهمیت دارد.
۴. مدارک مربوط به مدت داوری
تاریخ شروع داوری، مدت تعیین‌شده در قرارداد یا توافق طرفین و در صورت لزوم، مستندات تمدید مدت داوری باید مشخص باشد. این مدارک امکان بررسی رعایت مهلت قانونی یا قراردادی صدور رأی را فراهم می‌کند؛ موضوعی که با توجه به بند ۴ ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی اهمیت اساسی دارد.
۵. مستند درخواست داوری و تاریخ آغاز فرایند
درخواست داوری و مستندات مربوط به تاریخ ثبت، ارسال یا وصول آن باید ضمیمه شود. این سند برای احراز زمان آغاز فرایند داوری و بررسی انطباق تاریخ صدور رأی با مدت داوری ضروری است. به‌ویژه در مواردی که مبدأ محاسبه مدت داوری محل اختلاف باشد، این مستند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۶. مستند دعوت طرفین به جلسه داوری
دعوت‌نامه‌های ارسالی برای طرفین، همراه با تاریخ و مشخصات جلسات رسیدگی، باید در پرونده وجود داشته باشد. این مدارک نشان می‌دهد که طرفین از جریان رسیدگی مطلع شده و فرصت متعارف و قانونی برای حضور، ارائه توضیحات و دفاع از حقوق خود داشته‌اند.
۷. نتیجه ابلاغ دعوت‌نامه به طرفین
صرف تهیه یا ارسال دعوت‌نامه کافی نیست؛ بلکه باید نتیجه ابلاغ آن نیز مشخص باشد. گواهی ابلاغ، رسید دریافت، گزارش عدم حضور مخاطب یا سایر مستندات مرتبط باید نگهداری و ارائه شود. این موضوع به‌ویژه در مواردی که یکی از طرفین در جلسه داوری حاضر نشده است، اهمیت دارد؛ زیرا باید امکان بررسی اطلاع وی از جلسه و رعایت حق دفاع فراهم باشد.
۸. مستندات ابلاغ رأی داوری
نسخه رأی داوری به‌تنهایی برای اثبات ابلاغ آن کافی نیست. باید مستندات مربوط به نحوه ابلاغ، تاریخ ابلاغ و نتیجه آن نیز ارائه شود. رعایت مقررات مربوط به ابلاغ رأی، از جمله ماده ۴۸۵ قانون آیین دادرسی مدنی، در این مرحله اهمیت دارد. همچنین تاریخ ابلاغ در بررسی مواعد قانونی مربوط به اعتراض به رأی داوری موضوع ماده ۴۹۰ قانون مذکور مؤثر است.
۹. استعلام ثبتی اموال غیرمنقول (در صورت ارتباط موضوع اختلاف با اموال غیرمنقول)
چنانچه موضوع اختلاف مربوط به ملک یا سایر اموال غیرمنقول باشد، حسب مورد لازم است استعلام ثبتی مربوط به وضعیت مالکیت، مشخصات ثبتی و وضعیت حقوقی ملک از طریق شعبه رسیدگی‌کننده اخذ و در پرونده بررسی شود. این اقدام می‌تواند در احراز وضعیت ثبتی موضوع اختلاف و بررسی امکان اجرای مفاد رأی مؤثر باشد.
در حالی که اعتبار عملی رأی داوری و قابلیت اجرای آن، علاوه بر محتوای رأی، به رعایت تشریفات قانونی و امکان اثبات صحت فرایند داوری نیز وابسته است.
بنابراین، پیشنهاد می‌شود داوران و مؤسسات داوری از ابتدای پذیرش درخواست داوری، پرونده‌ای مستقل و منظم از تمامی مکاتبات، ابلاغ‌ها، صورت‌جلسات و مستندات تشکیل دهند تا در زمان درخواست اجرای رأی، امکان بررسی کامل و بدون ابهام فرایند داوری وجود داشته باشد.
دیدگاه‌ها ۰