در سال‌های اخیر، استفاده از روش‌های جایگزین حل اختلاف (ADR) در بسیاری از کشورها گسترش یافته است. در میان این روش‌ها، «داوری» و «میانجی‌گری» از شناخته‌شده‌ترین و پرکاربردترین سازوکارها هستند. با وجود آنکه هر دو با هدف حل اختلاف خارج از دادگاه به کار می‌روند، ماهیت، فرآیند و نتایج آنها تفاوت‌های اساسی با یکدیگر دارد. نخستین تفاوت به نقش شخص ثالث بازمی‌گردد. در داوری، داور پس از استماع ادعاها، بررسی مدارک و شنیدن دفاعیات طرفین، درباره اختلاف تصمیم‌گیری می‌کند و رأی صادر می‌نماید. این رأی در بسیاری از موارد برای طرفین لازم‌الاتباع و قابل اجرا است. اما در میانجی‌گری، میانجی تصمیم‌گیرنده نیست؛ او صرفاً فرآیند گفت‌وگو و مذاکره را مدیریت می‌کند تا طرفین بتوانند خودشان به یک توافق مشترک دست یابند. تفاوت دوم در نتیجه فرآیند است. خروجی داوری «رأی داوری» است؛ رأیی که معمولاً یکی از طرفین را ذی‌حق می‌شناسد یا تکالیفی را برای طرفین تعیین می‌کند. در مقابل، نتیجه میانجی‌گری «توافق» است. اگر طرفین به توافق نرسند، میانجی نمی‌تواند آنها را ملزم به پذیرش راه‌حل خاصی کند. از منظر میزان اختیار طرفین نیز تفاوت قابل توجهی وجود دارد. در میانجی‌گری، کنترل فرآیند و نتیجه تا حد زیادی در اختیار خود طرفین باقی می‌ماند. آنها هر زمان که بخواهند می‌توانند مذاکرات را متوقف کنند یا پیشنهادهای مختلف را بپذیرند یا رد کنند. اما در داوری، پس از ارجاع اختلاف به داور، تصمیم نهایی در اختیار داور قرار می‌گیرد و طرفین باید به نتیجه رسیدگی تن دهند. یکی دیگر از تفاوت‌های مهم، تأثیر هر روش بر روابط طرفین است. میانجی‌گری معمولاً برای اختلافاتی مناسب‌تر است که حفظ رابطه میان طرفین اهمیت دارد؛ مانند اختلافات شرکای تجاری، اعضای خانواده، همکاران یا طرفین یک همکاری بلندمدت. زیرا هدف اصلی میانجی‌گری دستیابی به راه‌حلی مبتنی بر توافق و حفظ ارتباطات است. در مقابل، داوری بیشتر بر تعیین حق و تکلیف حقوقی متمرکز است و شباهت بیشتری به رسیدگی قضایی دارد. از نظر سرعت و هزینه، هر دو روش معمولاً نسبت به دادرسی قضایی مزایایی دارند، اما میانجی‌گری در بسیاری از موارد کم‌هزینه‌تر و سریع‌تر از داوری است؛ زیرا فرآیند آن کمتر جنبه ترافعی دارد و بر مذاکره و توافق استوار است. برای درک بهتر تفاوت این دو روش می‌توان گفت: در داوری، شخص ثالث اختلاف را «حل» می‌کند، اما در میانجی‌گری، شخص ثالث به طرفین کمک می‌کند تا خودشان اختلاف را «حل کنند». به همین دلیل، داوری را می‌توان جایگزینی خصوصی برای دادگاه دانست، در حالی که میانجی‌گری ابزاری برای تسهیل گفت‌وگو و رسیدن به تفاهم است. انتخاب میان داوری و میانجی‌گری به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله ماهیت اختلاف، میزان همکاری طرفین، اهمیت حفظ روابط و نیاز به تصمیم الزام‌آور. در بسیاری از نظام‌های حقوقی پیشرفته نیز این دو روش رقیب یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم محسوب می‌شوند. چه بسا اختلافی که ابتدا از طریق میانجی‌گری مطرح می‌شود و در صورت عدم حصول توافق، به داوری ارجاع داده می‌شود. شناخت تفاوت‌های داوری و میانجی‌گری به اشخاص و کسب‌وکارها کمک می‌کند تا در زمان بروز اختلاف، مناسب‌ترین مسیر را برای دستیابی به یک نتیجه مؤثر، سریع و پایدار انتخاب کنند.
تفاوت داوری و میانجی‌گری چیست؟
واکنش شما به این نوشته؟
مجموع: 0محبوب‌ترین: —
دیدگاه‌ها ۰